Gandulkhat Yojana 2025 : सध्या शेती करताना खर्च वाढत चालला आहे. रासायनिक खतांची किंमत जास्त आहे. जमिनीची सुपीकताही कमी होत आहे. अशा परिस्थितीत शेतकऱ्यांना कमी खर्चात चांगले उत्पादन मिळावे, यासाठी शासनाने गांडूळखत निर्मिती योजना सुरू केली आहे.
ही योजना नानाजी देशमुख कृषि संजीवनी प्रकल्प (पोकरा) अंतर्गत राबवली जात आहे. या योजनेतून शेतकऱ्यांना गांडूळखत युनिट, नाडेप कंपोस्ट युनिट आणि सेंद्रिय निविष्ठा उत्पादन युनिट सुरू करण्यासाठी आर्थिक मदत दिली जाते.
गांडूळखत योजना सुरू करण्यामागचा उद्देश
या योजनेचा मुख्य उद्देश शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढवणे हा आहे. त्याचबरोबर जमिनीची नैसर्गिक सुपीकता टिकवून ठेवणे हा देखील महत्त्वाचा हेतू आहे.
आज मोठ्या प्रमाणात रासायनिक खतांचा वापर होत आहे. यामुळे जमीन खराब होत आहे. पाणी प्रदूषित होत आहे. पर्यावरणाला धोका निर्माण होत आहे. हे टाळण्यासाठी सेंद्रिय शेतीला चालना देणे आवश्यक आहे.
गांडूळखत हे पूर्णपणे नैसर्गिक खत आहे. यामुळे जमिनीची पोत सुधारते. पिकांची वाढ चांगली होते. उत्पादन वाढते. खर्च कमी होतो.
कोणत्या शेतकऱ्यांना या योजनेचा लाभ मिळू शकतो?
या योजनेचा लाभ प्रामुख्याने खालील शेतकऱ्यांना मिळतो :
- अत्यल्प भूधारक शेतकरी
- अल्प भूधारक शेतकरी
- अनुसूचित जाती व जमातीतील शेतकरी
- महिला शेतकरी
- दिव्यांग शेतकरी
- सर्वसाधारण प्रवर्गातील शेतकरी
मात्र यासाठी संबंधित गावातील ग्राम कृषि संजीवनी समिती (VCRMC) कडून मान्यता मिळणे आवश्यक आहे.
गांडूळखत निर्मिती योजनेसाठी आवश्यक कागदपत्रे
अर्ज करताना खालील कागदपत्रे आवश्यक आहेत :
- ७/१२ उतारा
- ८-अ उतारा
- आधार कार्ड
- जातीचा दाखला (लागू असल्यास)
- विधवा किंवा परित्यक्ता प्रमाणपत्र (लागू असल्यास)
सर्व कागदपत्रे स्पष्ट आणि अचूक असणे गरजेचे आहे.
या योजनेत किती अनुदान मिळते?
१) गांडूळखत उत्पादन युनिट
- एकूण खर्च : सुमारे ₹10,000
- 0 ते 2 हेक्टर क्षेत्र : 75% अनुदान (₹7,500)
- 2 ते 5 हेक्टर क्षेत्र : 65% अनुदान (₹6,500)
२) नाडेप कंपोस्ट युनिट
- एकूण खर्च : ₹10,000
- अनुदान : ₹7,500
३) सेंद्रिय निविष्ठा उत्पादन युनिट
- एकूण खर्च : ₹6,000
- 0 ते 2 हेक्टर : ₹4,500 अनुदान
- 2 ते 5 हेक्टर : ₹3,100 अनुदान
या अनुदानामुळे शेतकऱ्यांचा स्वतःचा खर्च खूप कमी होतो.
गांडूळखत योजनेसाठी अर्ज कसा करायचा?
या योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया पूर्णपणे ऑनलाइन आहे.
अर्ज करण्याची प्रक्रिया :
- dbt.mahapocra.gov.in या संकेतस्थळावर जा
- शेतकरी नोंदणी करा
- आवश्यक माहिती भरा
- कागदपत्रे अपलोड करा
- अर्ज सबमिट करा
अर्ज मंजूर झाल्यानंतर अनुदानाची रक्कम थेट बँक खात्यात जमा केली जाते.
गांडूळखत निर्मितीचे फायदे
- जमिनीची सुपीकता वाढते
- उत्पादन खर्च कमी होतो
- पिकांचे उत्पन्न वाढते
- पर्यावरण सुरक्षित राहते
- सेंद्रिय शेतीला चालना मिळते
- अतिरिक्त उत्पन्नाचा स्रोत तयार होतो
अधिक माहितीसाठी कुठे संपर्क साधावा?
अधिक माहिती आणि मार्गदर्शनासाठी शेतकऱ्यांनी खालील अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधावा :
- तालुका कृषि अधिकारी
- मंडळ कृषि अधिकारी
- कृषि सहाय्यक
- समूह सहाय्यक
हे अधिकारी अर्ज प्रक्रिया आणि तांत्रिक मार्गदर्शन देतात.
गांडूळखत निर्मिती योजना ही शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत फायदेशीर योजना आहे. कमी खर्चात जास्त फायदा देणारी ही योजना शेतीला नवे रूप देऊ शकते. जमिनीची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी आणि उत्पन्न वाढवण्यासाठी प्रत्येक शेतकऱ्याने या योजनेचा विचार नक्की करावा.
Disclaimer –
वरील लेखामधील माहिती ही केवळ सामान्य माहिती व जनजागृतीच्या उद्देशाने दिलेली आहे. योजना, अटी, पात्रता, अनुदानाची रक्कम व अर्ज प्रक्रिया यामध्ये शासनाकडून वेळोवेळी बदल होऊ शकतात. त्यामुळे अर्ज करण्यापूर्वी संबंधित अधिकृत संकेतस्थळ किंवा स्थानिक कृषि विभाग, तालुका कृषि अधिकारी अथवा अधिकृत शासकीय कार्यालयाकडून माहितीची खात्री करून घ्यावी. या माहितीच्या आधारे झालेल्या कोणत्याही आर्थिक किंवा इतर नुकसानासाठी लेखक किंवा वेबसाईट जबाबदार राहणार नाही.